ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಮಾನವಕುಲದ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಗೌರವ

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಸಾಧಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ದೇಶದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮಾನವ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಿಂದೆ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಆಶಯವಿದೆ. ಡೈನಮೈಟ್ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅವರು, 1895ರ ನವೆಂಬರ್ 27ರಂದು ಬರೆದ ಉಯಿಲಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಒಳಿತು ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. 1896ರಲ್ಲಿ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, 1900ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು 1901ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಎಂಬ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1968ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ 1969ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಮೂಲ ಉಯಿಲಿನ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯಾದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾರ್ವೆಯ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜೇತರಿಗೆ ಪದಕ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ ಮತ್ತು ನಗದು ಬಹುಮಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್ ಅವರು 1913ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಈ ಗೌರವವು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ತಂದಿತು.

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯ ಸರಳವಾಗಿದೆ: ಜ್ಞಾನ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾನವರ ಬದುಕನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಈ ಆಶಯವೇ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು, ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ದುಡಿಯುವವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯರ ಸಾಧನೆ

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದ ಐದು ಮಂದಿ ಈ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ: ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್, ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್, ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ, ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಶ್ ಸತ್ಯಾರ್ಥಿ.

ವಿಜೇತರು	ವರ್ಷ	ಕ್ಷೇತ್ರ
ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್	1913	ಸಾಹಿತ್ಯ
ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್	1930	ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ	1979	ಶಾಂತಿ
ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್	1998	ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಕೈಲಾಶ್ ಸತ್ಯಾರ್ಥಿ	2014	ಶಾಂತಿ

ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ವಿದೇಶಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೆ, 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು 11 ಮಂದಿ ನೊಬೆಲ್ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲಿನ ಐವರ ಜೊತೆಗೆ ಹರಗೋವಿಂದ ಖುರಾನಾ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ವಿ.ಎಸ್. ನೈಪಾಲ್, ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ಅಭಿಜಿತ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ನವಿ ಪಿಳ್ಳೈ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಮೂಲದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನ್ಯಾಯತಜ್ಞೆ ನವಿ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರಿಗೆ 2026ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಸಾಧಕರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 10ರಿಂದ 11ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಜ್ಞಾನ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೇವೆಗೆ ದೊರೆಯುವ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾನವರ ಬದುಕನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅದರ ಆಶಯವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ.